

SEDNO. Magazyn dyrektora szkoły|
O tym, że polskie dzieci uczą się w polskich szkołach po polsku, wie każdy uczeń. Nie wszyscy jednak wiedzą, że w polskich szkołach dzieci mogą też uczyć się w innych językach, np. w ormiańskim, litewskim, słowackim, czeskim, ukraińskim, białoruskim, kaszubskim, łemkowskim czy hebrajskim. Elementarz jest książką do nauki języka ojczystego. Są dzieci, które noszą do szkoły dwa takie elementarze. Dla nich dwa języki są językami ojczystymi – polski i ten po przodkach, którzy przed laty przybyli do Polski. Jednak nie wszyscy uczniowie dwujęzyczni mają zagwarantowaną przez państwo polskie naukę w drugim języku. Dotyczy to tylko tych, których w polskim prawie uznano za mniejszość. Ustawa z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym (Dz. U. nr 17 z dnia 31 stycznia 2005 r.) stanowi o 9 mniejszościach narodowych w Polsce. Są to głównie społeczności wywodzące się z obecnie sąsiadujących z nami krajów, czyli mniejszość: niemiecka, czeska, słowacka, ukraińska, białoruska, litewska i rosyjska, uwzględniono też mniejszość ormiańską i żydowską. Ustawa rozróżnia również 4 mniejszości etniczne: karaimską, łemkowską, romską, tatarską oraz język kaszubski, który uznaje za regionalny. Państwo polskie ma obowiązek zapewnić wymienionym społecznościom naukę w ich językach. Ostatnio, po roku 2000, jak grzyby po deszczu pojawiły się pierwsze wydania elementarzy dla Romów, Łemków i Kaszubów. Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne wydały, dotowane przez państwo, podręczniki dla szkół dwujęzycznych z językiem białoruskim, litewskim, niemieckim, słowackim i ukraińskim. Jak podaje Ministerstwo Edukacji Narodowej w Polsce działają 1134 placówki dla dzieci i młodzieży, gdzie naucza się w językach mniejszości lub regionalnym kaszubskim, w tym ponad 8oo szkół wszystkich typów. Tylko dwie mniejszości etniczne nie mają ani jednej państwowej placówki na terenie Polski – Tatarzy i Karaimi. Są oni zbyt rozproszeni lub jest za mało dzieci w szkole, by utworzyć dla nich klasy. Największą liczbą szkół cieszą się mniejszości: niemiecka, kaszubska i ukraińska – po kilkaset szkół w kraju; najmniejszą ormiańska, romska, czeska – po dwie szkoły (…) Absolutnym novum jest wydanie pierwszego elementarza na terenie Polski w języku romskim. O tym, jak był potrzebny, niech świadczą aż trzy jego wydania książkowe i jedno multimedialne. To ogromny sukces. Równie ważny jest fakt wydania elementarza kaszubskiego. Aktywną mniejszością etniczną na edukacyjnej płaszczyźnie okazali się Łemkowie, dla których elementarz napisał sam poeta. Nieco inną sytuację mają mniejszości narodowe. Te wspomagane są nie tylko przez polski rząd, ale korzystają również z pomocy zagranicznej, np. używany w Polsce elementarz rosyjski, ormiański, słowacki, hebrajski. Niestety nie wiemy, czy zostanie wydany w Polsce elementarz karaimski. Ta mniejszość etniczna jest najmniej liczna w naszym kraju i powoli zanika (…). Przegląd wszystkich elementarzy używanych w szkołach w Polsce autorstwa Doroty Zaborskiej zamieszcza Nr 3/2010 dwumiesięcznika "Biblioteka. Szkolne Centrum Informacji". |